A música

A música. De onde vén? Como o Ser Humano puido inventar tamaña cousa? Cal é a raíz da música? O Cosmos doounos esa marabilla que fai que procuremos o ritmo en calquera cousa? Cantos estilos, cantas cancións, cantas melodías ten fabricado o ouvido as mans e a boca da Humanidade!

Non se pode entender a vida sen ela. Desde os primates dos cais descendemos, que, quizá, comezaron a ver a musicalidade das pingas da chuvia ou do triscar dos toros da fogueira, até a actualidade, na que hai infinidade de ritmos por toda parte. Non podemos entendernos sen ela, sen a música.

É a nosa compañeira. A que nos transporta a épocas pretéritas, a que nos trai sentimentos que criamos esquecidos, a que nos anima cando estamos decaídos, a que nos afunde cando nos queremos envorcallar nas nosas miserias, a que nos acompaña nos traxectos en carro camión tren ou avión, a que nos entretén, a que fai que sexamos cantantes de ducha compositores de borracheira adormecedores de bebés estrelas de karaoke…

A música, a que levamos dentro, a que fai tan grandiosa á Humanidade.

Que fariamos sen ela? Que seriamos, sen ela?

A xanela indiscreta: "Le hérisson" (2008)

Tempo de Cineuropa e outra película que arquivar na memoria. Neste caso unha baseada nun romance intitulado L´Élégance du hérisson ou, como título persoal, Instructions pour ne pas finir dans un aquarium (Instrucións para non acabar nun acuário).

A historia fala de dous personaxes, Renée, unha conserxe dun edifio de clase alta en París, e Paloma, a filla dunha familia do mesmo edificio. A primeira vive agochada na súa conserxaría, sen amosar o que é realmente. A segunda quérese suicidar ao final do curso académico, cando cumpra os 13 anos, xa que non quere acabar “a nadar nun acuário” igual que un peixiño vermello. As dúas son intelixentes, demasiado para o que delas se espera (preadolescente e conserxe), e as dúas encaran tal feito á súa maneira.

A aparición dun novo viciño, o señor Kakuro Ozu, mudará o transcorrer das súas vidas.

E da vida, como tantos outros filmes, trata O ourizo. Sobre que se pensa facer da vida, sobre que se está a facer da vida. Dá que pensar, emociona, e fai que saias da sala con ganas de saír do acuário ou de evitar meterte nel.

E só por iso paga a pena vela.

Sesame Street ou a hipocrisía dos valores

Esta semana pasada celebrouse o 40 aniversario do programa infantil máis duradouro da tevé. Estou a falar, claro está, de Sesame Street ou, como se lle chamou na versión castelá, Barrio Sésamo.

Aquí comezouse a saber algo daquelas criaturas que poboaban aquela rúa ianque en 1976 mais non foi até 1983 que o programa conquistou o corazón de todos os pequenos do Reino de España. Non recitarei a listaxe dos personaxes porque son coñecidos de sobra por todos nós, mais si o que tentaban transmitir: a través das historias de Espinete e & cia., e dos muppets, divertindo, falaba do respeito entre próximos e da solidariedade, da Natureza, do deporte, das relacións humanas, da vida e da morte… todo contado por personaxes que tiñan as súas virtudes e os seus defeitos, as súas cousas boas e as súas cousas más… A vida mesma, en fin.

Para celebrar este 40 aniversario, publicouse un duplo DVD. Nel aparece unha advertencia: o contido é para maiores e podería non ser apto para os nenos de preescolar de hoxe. Vinte anos despois de veren os meus ollos de neno aquelas tenras e divertidas criaturas, resulta que Epi e Blas eran homosexuais, Triqui era bulímico, Coco un carrancudo, había un personaxe con síndrome de Dióxenes, un pederasta… Resulta que todo o que absorveron as miñas meniñas era todo unha perversión, que onde eu vía a dous homes compartindo cuarto na realidade había unha apoloxía do terríbel demo que é a homosexualidade, que onde vía a un monstro das bolachas na realidade o que había era unha invitación a sermos obesos mórbidos, que –na versión ianque- onde había un amábel home dando leite e galletas a unha rapariguiña o que estabamos a ver era a trampa dun pederasta…

A xente da miña xeración medrou vendo La bola de cristal, El planeta imaginario, Dartacán y los tres mosqueperros, Willy Fogg, Son Goku… Os anos 80 foron o apoxeu da programación infantil, cando a televisión estatal sabía que existía unha Infancia. Cando, nos 90, entraron as tevés privadas e, polo tanto, o capital privado e, polo tanto, os gaños económicos como único obxectivo, a Infancia comezou a ser esquecida até, estreado o século XXI, ser desprezada por completo.

Na actualidade, o televisor non emite imaxes de bulímicos, de carrancudos, de ourizos xigantes e de homosexuais compartindo un cuarto. Na actualidade as meniñas dos pequenos absorven discusións, insultos; comezan a aprender o sexo na súa forma máis banalizada; entenden que por diñeiro vale todo.

Hoxe en día a sociedade está tan contaminada pola hipocrisía que preferimos que un neno vexa a dous adultos berrando entre eles que a un monstro engulindo bolachas sen parar, esquecéndonos de que a pequenaxe non é estúpida, e, se calla, é máis intelixente ca muitos de nós.

Con esta actitude, de “protexer” para termos a conciencia tranquila, no canto de desenvolver medidas efeitivas, estamos a criar unha Infancia enferma, pobre en imaxinación, subdesenvolvida.

Quizá, sexa iso o que se procura.

O fachinelo non se pecha: causas e paralelismos (e II)

Cando, na madrugada do 30 ao 31 de agosto de 1939, tropas alemás disfrazadas de polacas atacan a estación de radio fronteiriza de Gleiwitz e, ao día a seguir Hitler usa este incidente para xustificar a invasión de Polonia, son as aspiracións da burguesía alemá as que se materializan, a mesma burguesía que apoiou ao Führer no seu ascenso e presionara (e pagara) a Hindemburg para que, en 1932, nomeara a Adolf chanceler. A mesma burguesía que, detrás da wehrmacht, ía colocando as fábricas nos países vencidos.

Cando, o 7 de decembro de 1941, os servizos secretos ianques calan ante a alta posibilidade de que Xapón ataque unha base estadounidense e de Pearl Harbour se retiran os millores barcos de combate, é a burguesía dos Estados Unidos a que se materializa ao querer desprazar aos nipóns do posto de xendarmes do Pacífico.

Cando, durante os anos 30, Gran Bretaña e Franza deixan facer aos nazis nos Sudetes, en Renania e en Austria, son os desexos das respectivas burguesías de que Alemaña se enfronte á URSS e a destrúa (desexos que retomarían Churchill e Patton pretendendo que as tropas aliadas non parasen en Berlín e continuasen até Moscova).

Cando, despois de que no seu búnker Hitler se suicide e de que en Hiroshima decenas de miles de xaponeses desaparezan por mor das bombas atómicas, quen ocupa as áreas de poder que tiñan estas dúas potencias? Quen ocupou as prazas alemás de África? Quen asasinaba alxerianos mentres entraban os aliados en París o 8 de maio de 1944? Quen negaba a autodeterminación dos países da Indochina?

A partir de 1953, e até 1991, tivo lugar a mal chamada Guerra Fría, ou a Paz Quente, na que os conflitos por todo o mundo se sucederon, sempre para esmagar vontades populares e impor as alleas, por medo ao efeito dominó, desde o golpe de Estado en Irán financado pola CIA en 1953, até o desembarco de marines en Panamá en 1989, pasando polo golpe de Estado chileno en 1973 e o asasinato de Lumumba en 1961, sen nos esquecer das guerras de Vietname, Afeganistán e El Salvador.

Coa queda do bloco socialista semella que soou de novo o pistolazo de saída para unha nova guerra. Igual que aconteceu en 1853, pero mudando a Península de Crimea polo Golfo Pérsico, en 1991 unha alianza foi en socorro de Kuwait.

Desde ese ano sucedéronse outras guerras dos Balcáns (1991-2001), outra Guerra do Golfo (2003-?) e unha guerra en Afeganistán desde 2001 (que corre o perigo de estenderse a Paquistán). Paralelismos soan por eses lares do Oriente Medio.

Porque, é tan disparatado pensar que, na realidade, una nova guerra imperialista xa comezou hai 18 anos? É disparatado pensar que o denominador común dos anteriores conflitos nos Balcáns en Afeganistán e Iraque, das revoltas e guerras en Rusia e China son tomas de posición, frontes abertas, e que outras guerras se traban nos despachos, nos cúmios?

O 11 de setembro de 2001 non foron alemáns disfrazados de polacos os que atacaron as Torres Xemelgas de Nova Iorque, mais si eran as mesmas as intencións de quen cometeu tamaña felonía.

Son varios os indicios, os paralelismos, que nos indican cara a onde vai a Humanidade.

Porén, hai 70 anos, había un fascismo, unhas ideas polas cais ianques, soviéticos, franceses etcétera luitaron.

Será, nese futuro próximo, a imaxe dun muzulmán fanático tan forte para que os pobos do mundo secunden outra carnizaría a grande escala?

O fachinelo non se pecha: causas e paralelismos (I)

Normalmente dáse como inicio da Segunda Guerra Mundial o 1 de setembro de 1939, cando os canóns do cruzador alemá Schleswig-Hosltein abriron fogo contra posicións polacas situadas na costa.

Porén, hai muitos historiadores que dan datas diferentes e diversas: o 3 de setembro de 1939, cando Gran Bretaña e Franza declaran a guerra a Alemaña; o 7 de xullo de 1937, cando Xapón invade China desde Manchuria; o 18 de xullo de 1936, cando o golpe de Estado fascista contra a República española devén en Guerra Civíl; o 28 de xuño de 1914 co asasinato do arquiduque austríaco Francisco Fernando en Saraxevo (sendo a Segunda unha continuación da Primeira); a do 7 de decembro de 1941, cando a aviación nipona lanza un ataque sorpresa contra a base naval ianque de Pearl Harbour, provocando a entrada dos Estados Unidos na contenda...

Porén, do meu ponto de vista, as orixes do maior conflito bélico da Historia da Humanidade ten como data certa o 16 de setembro de 1854, cando comeza a Guerra de Crimea, abrindo así un período de conflitos que só acabaría, ao meu entender, o 27 de xullo de 1953, case un século despois, coa Guerra de Corea.

Esta data penso que é a idónea porque xunta baixo unha mesma etiqueta os diferentes conflitos cuxa natureza é a mesma: o Imperialismo.

Así, a Guerra de Crimea foi a primeira guerra que estoupou após as revolucións burguesas de 1848 e na que os Estados europeus non se enfrontaron entre si por motivos ideolóxicos (como nas mal chamadas guerras napoleónicas, que foron, na realidade, unha luita entre o estatismo monárquico, representado polo Reino Unido, e o progresismo burgués, representado por Franza): Franza, Gran Bretaña e o Piemonte-Sardeña foran no auxilio do Imperio Otomano para impedir que Rusia puidera ter o control dos Balcáns e, polo tanto, unha saída ao Mediterráneo.

Esta guerra foi o inicio de outras muitas: das dúas dos Balcáns nos anos 1912 e 1913) da Europea de 1914-18, da Mundial de 1941-45 e da Pre-Guerra Fría en Corea de 1950-53. Estes conflitos tiveron como denotador común a conquista ou defensa de zonas xeoestratéxicas, de rotas comerciais, de zonas de xacimentos de diversos materiais e da busca de novos mercados.

Semella que todo foi in crescendo, desde 1854 até 1918, até que, nos países en conflito, a xente, farta, fixo tremer aos xenerais e aos banqueiros coa Revolución de Novembro en Alemaña, a Revolución Soviética no Imperio Ruso e diferentes motíns dos soldados de ambos bandos. Vía política e represiva en Franza e no Reino Unido, vía fascista en Alemaña e Italia, calmouse a efervescencia revolucionaria (no caso dos fascismos eliminando fisicamente a toda a disidencia política), e a pelexa por novos mercados voltou de novo en 1939.

Após 1953, as fronteiras xeográficas non se parecían en nada ás dun século antes: desapareceran grandes imperios (alemán, austro-húngaro…), apareceran novas potencias (EEUU), había países que se sacodiran as ansias das potencias occidentais (China), a monarquía quedara como simples figura decorativa, o mundo ficara dividido en dous sistemas ideolóxicos e económicos incompatíbeis (socialismo versus capitalismo)…

Após 99 anos, nesa, poderiamos chamar, Gran Guerra Imperialista, Franza e Gran Bretaña, de ser grandes potencias, pasaron a estar á sombra dos Estados Unidos, e Xapón e Alemaña, de aspirar a ser grandes imperios económicos, pasaron a ser as grandes derrotadas.

Pero, por que chamar imperialistas a esa concatenación de conflitos bélicos?

Momento (II)

Fóra chove. Fóra queda a cidade das mil e unha chuvias. Aquí dentro a soidade. Desfrútoa escuitando a Satie. Longo foi o día, curta será a noite.

Fóra chove. A vida tamén está fóra. Tempo hai de recuperala. Agora só queda deixarse levar polo momento. Non pensar. Apenas sentir que latexa o teu corazón.

Fóra chove. En breve este momento desaparecerá. E entrará a vida. E o reloxo seguirá co seu tiquetaque.

O outono, definitivamente, chegou.

Testosterona

Esta fin de semana, a compañía de teatro Chévere, acabou a súa reestrea da obra Testosterona.

Como xa comentara hai uns meses, nesta posta en cena, Natalia Outeiro e Patricia de Lorenzo (que gañou o FETEGA á millor actriz), desmontan as etiquetas sexuais que hoxe en día están estabelecidas e tentan provocar no público unha reflexión ao respeito.

Porque, ao fin e o cabo, quen ditou o que era ser Home? Quen baixou do monte Horebe portando as táboas nas que se fixaba que era ser Muller? Quen criou os compartimentos estanco que provocaron que vivamos escravos dunha identidade que non é real?

Nacemos sendo seres humanos e a sociedade é a que nos etiqueta segundo o órgao sexual que teñamos, e esa etiqueta conleva unha serie de significados que nos condicionará o resto da nosa vida. O caso extremo, o que se amosa na obra de teatro, é o dos hermafroditas, que non se axustan nin a un nin a outro grupo. Parellos a estes temos as persoas que nacen sentíndose do outro sexo.

Desde os queren cambiar de sexo até os machos máis irritantes e repulsivos, todos, dun xeito ou doutro, somos vítimas desta etiquetación que, no fundo, o que procura é atar, a muller ao home, o home ao comportamento que del se espera.

Nacemos todos cun pouco de "home", cun pouco de "muller", logo a nosa maneira de ser é a que potenciará unha parte ou a outra, mais nunca deberiamos de asasinar ningunha desas partes porque, daquela, seremos uns seres incompletos. Como a meirande parte da Humanidade.

Ver cousas como Testosterona axudan a que nos completemos un pouco.